userdel-commando: opties, thuismap verwijderen met -r en fouten bij het verwijderen van Linux-accounts

TestomgevingRHEL-familieAlmaLinux 9.8shadow-utils 4.9root-accountDebian 12 gewoon account
Gebruikers · groepenuserdelLocatie/usr/sbin/userdel

Het userdel-commando verwijdert in Linux een gebruikersaccount. Bij het direct verwijderen van accounts op een AlmaLinux 9.8-server en het vergelijken met de instellingen van een Debian 12-server bleek dat bij verwijderen zonder opties de thuismap en de mailspool achterblijven, en dat ze pas met -r samen worden verwijderd.

De uitvoer hieronder komt van een AlmaLinux 9.8-server met het root-account en van een Debian 12-server met een gewoon account. Accountnamen en procesnummers zijn voorbeeldwaarden.

1️⃣ Het userdel-commando gebruiken

De basisvorm is [userdel opties accountnaam]. Omdat het de bestanden met accountgegevens wijzigt, voer je het uit als root of met sudo.

userdel user1

Volgens de officiële handleiding verwijdert userdel uit /etc/passwd, /etc/shadow en /etc/group alle vermeldingen met die accountnaam. Ook uit de ledenlijsten van andere groepen verdwijnt de accountnaam.

Volgens de tabel met exitcodes in de officiële handleiding is de code 0 bij succes, 6 als het account niet bestaat en 8 als het account is ingelogd. Een verwijderd account controleer je met id; het opvragen van de niet-bestaande accountnaam user1 op de AlmaLinux-server eindigde zoals hieronder.

id user1
id: 'user1': no such user

Het opvragen van dezelfde naam met getent passwd toonde geen enkele regel en eindigde met exitcode 2. Gebruik deze exitcode om in een script te controleren of een account is verwijderd.

2️⃣ Opties van userdel

De lijst met opties toon je met userdel --help. shadow-utils 4.9 op de AlmaLinux 9.8-server en userdel op de Debian 12-server toonden dezelfde zes opties.

OptieKopiërenUitleg
-r, --removeVerwijdert ook de thuismap en de mailspool
-f, --forceVerwijdert ook een ingelogd account, en ook een thuismap en mailspool met een andere eigenaar
OptieKopiërenUitleg
-h, --helpToont de hulp
-R, --rootDoet een chroot naar de opgegeven map en verwijdert het account daarin
-P, --prefixVerwijdert het account uit de /etc-bestanden onder de opgegeven map, zonder chroot
-Z, --selinux-userVerwijdert de SELinux-gebruikerskoppeling van het account

Zonder opties verwijdert het alleen de accountgegevens en de groep met de accountnaam. Veelgebruikte opties zijn -r en -f.

-R en -P gebruik je om de accountbestanden te wijzigen van een systeem dat in een andere map staat. -Z geldt alleen voor accounts met een apart ingestelde SELinux-gebruikerskoppeling.

🔲 Simulator voor het userdel-commando

In de simulator hieronder kun je zelf intypen hoe je een account verwijdert met userdel, de achtergebleven thuismap en mailspool controleert met ls, en de verwijderfout krijgt bij een account met nog lopende processen.

Simulator voor het userdel-commandoshadow-utils 4.9
[root@server work]#
Een virtuele AlmaLinux-server die alleen in de browser draait; resterende accounts verschijnen in de tabel links en thuismappen in de /home-boom, en met ↑↓ haal je eerder getypte commando's terug.

3️⃣ Praktijkvoorbeelden van het userdel-commando

  • ↪️ Een account met lopende processen verwijderen en veelgemaakte beginnersfouten

🔲 Processen beëindigen en een account verwijderen

Het account devuser, aangemaakt met useradd en met een via chage ingestelde gebruiksduur van het wachtwoord, werd verwijderd. Een controle met pgrep vóór het verwijderen liet zien dat een onder dat account gestart sleep-proces nog liep, en verwijderen met -r in die toestand stopte met exitcode 8 samen met het procesnummer. Bij opvragen met id bestond ook het account nog.

~]# pgrep -u devuser -l
8397 sleep
~]# userdel -r devuser
userdel: user devuser is currently used by process 8397
~]# id devuser
uid=1001(devuser) gid=1001(devuser) groups=1001(devuser),10(wheel)

Nadat de processen van het account met pkill waren beëindigd en het commando opnieuw was uitgevoerd, werd het account samen met de thuismap en de mailspool verwijderd.

~]# pkill -u devuser
~]# userdel -r devuser
userdel: group devuser not removed because it has other members.
~]# ls -ld /home/devuser
ls: cannot access '/home/devuser': No such file or directory
~]# ls -l /var/spool/mail/devuser
ls: cannot access '/var/spool/mail/devuser': No such file or directory

🔲 Veelgemaakte beginnersfouten

Bij het zonder -r verwijderde account bob bleven de thuismap en de mailspool zoals ze waren. In het eigenaarsveld stond UID 1002 in plaats van de accountnaam, en wheel in het groepsveld is de primaire groep die met -g werd ingesteld bij het aanmaken van bob.

~]# userdel bob
~]# ls -ld /home/bob
drwx------. 2 1002 wheel 4096 Nov 14 07:40 /home/bob
~]# ls -l /var/spool/mail/bob
-rw-rw----. 1 1002 mail 0 Nov 14 07:40 /var/spool/mail/bob

Bij het verwijderen met -r van tempuser, dat zonder thuismap was aangemaakt, verscheen een regel dat de thuismap niet werd gevonden, maar de exitcode was 0 en het account werd verwijderd.

~]# userdel -r tempuser
userdel: tempuser home directory (/home/tempuser) not found

Het opnieuw invoeren van een al verwijderde accountnaam eindigde met exitcode 6 en een melding dat het account niet bestaat.

~]# userdel devuser
userdel: user 'devuser' does not exist

🔲 Het resultaat van userdel lezen

userdel toont niets bij succes, dus als er een regel verschijnt, controleer je wat die meldt samen met de exitcode. Omdat alice vóór het verwijderen met usermod -aG aan de groep devuser was toegevoegd, verscheen bij het verwijderen van devuser één regel, [userdel: group devuser not removed because it has other members.], en bleef alleen de groep over. De resterende regel werd gecontroleerd met getent group en daarna verwijderd met groupdel.

~]# getent group devuser
devuser:x:1001:alice
~]# groupdel devuser

Uit de ledenlijst van de met -G toegevoegde groep wheel verdween devuser, en alleen de accounts die er al waren bleven over.

~]# grep -E '^wheel:' /etc/group
wheel:x:10:linuxuser

userdel, de optie -r en het controleren van de achtergebleven thuismap kun je zelf intypen in de Simulator voor het userdel-commando.

4️⃣ Thuismap en mailspool verwijderen met userdel -r

De optie -r verwijdert samen met het account de thuismap, de bestanden daarin en de mailspool.

userdel -r user1

De locatie van de mailspool wordt bepaald door de waarde MAIL_DIR in /etc/login.defs.

grep -E '^MAIL_DIR' /etc/login.defs
MAIL_DIR	/var/spool/mail

MAIL_DIR op de AlmaLinux 9.8-server was /var/spool/mail, en op de Debian 12-server /var/mail. Op de Debian 12-server is /var/spool/mail een link naar /var/mail, dus beide paden zijn dezelfde map.

De standaardwaarde van useradd op de Debian 12-server was CREATE_MAIL_SPOOL=no, dat geen mailspoolbestand aanmaakt. Verwijder je een account zonder mailspoolbestand met -r, dan verschijnt [userdel: user1 mail spool (/var/mail/user1) not found].

De thuismap en de mailspool van een zonder -r verwijderd account blijven zoals ze zijn. De eigenaar van de achtergebleven bestanden verschijnt in [ls -l] als UID-nummer in plaats van de accountnaam.

De officiële handleiding vermeldt dat ook -r geen bestanden op andere bestandssystemen verwijdert en dat je die zelf moet opzoeken en verwijderen. Na het verwijderen van een account zoek je bestanden zonder eigenaar met -nouser van find.

find / -xdev -nouser

-xdev is een optie die voorkomt dat find in andere bestandssystemen afdaalt, dus op een server met meerdere aangesloten schijven voer je het voor elk koppelpunt uit.

5️⃣ Fouten bij het verwijderen van Linux-accounts en geforceerd verwijderen met -f

Draait er bij het verwijderen nog een proces van het account, dan verwijdert userdel het account niet en eindigt het met de melding hieronder.

userdel: user user1 is currently used by process 2345

2345 is een voorbeeldprocesnummer, en de exitcode van userdel is in dat geval 8.

De processen van het account controleer je met pgrep. -u is de optie die zoekt op het account dat het proces uitvoert, en -l is de optie die ook de procesnaam toont.

pgrep -u user1 -l

Bestaat het account niet, dan eindigt hetzelfde commando met een fout. Het opvragen van de niet-bestaande accountnaam no-such-user1 op de AlmaLinux-server gaf [pgrep: invalid user name: no-such-user1].

De officiële handleiding raadt aan om in dat geval eerst de processen te beëindigen, of het wachtwoord of account te vergrendelen en later te verwijderen. Om alle processen van het account in één keer te beëindigen, gebruik je [pkill -u].

pkill -u user1

-f is de optie die het verwijderen doorzet, ook als het account is ingelogd. De beschrijving van -f in de officiële handleiding zegt niets over het beëindigen van processen en bevat de waarschuwing dat deze gevaarlijke optie het systeem in een inconsistente toestand kan achterlaten.

userdel -f user1

Samen met -r verwijdert -f ook als een ander account dezelfde thuismap gebruikt of de mailspool een andere eigenaar heeft. De processen van een met -f verwijderd account zijn niet op naam te vinden, dus zoek je ze door in [pgrep -u] de UID in te vullen in plaats van de accountnaam.

Op de AlmaLinux 9.8-server werd onder het nieuw met thuismap aangemaakte account tempuser een sleep-proces gestart, waarna het account met -f werd verwijderd. Dezelfde melding dat het account in gebruik is verscheen als zonder -f, maar de exitcode was 0, en bij opvragen met id bleek het account verwijderd.

~]# userdel -f tempuser
userdel: user tempuser is currently used by process 21569
~]# id tempuser
id: ‘tempuser’: no such user
~]# pgrep -u 1001 -l
21569 sleep
~]# ls -ld /home/tempuser
drwx------. 2 1001 1001 4096 Nov 14 08:13 /home/tempuser

Het achtergebleven sleep-proces was alleen nog via UID 1001 te vinden, en omdat zonder -r werd verwijderd, bleef ook de thuismap achter met de UID in het eigenaarsveld. Toen daarna het account bob opnieuw werd aangemaakt, kreeg het weer dezelfde UID 1001, zodat het achtergebleven sleep-proces in [pgrep -u bob] mee verscheen als proces van bob. Ruim daarom na verwijderen met -f eerst de processen met dezelfde UID op.

6️⃣ Groepen verwijderen met userdel en USERGROUPS_ENAB

Staat USERGROUPS_ENAB in /etc/login.defs op yes, dan verwijdert userdel ook de groep met dezelfde naam als het account. Op de AlmaLinux 9.8-server en de Debian 12-server stond het allebei op yes.

grep -E '^USERGROUPS_ENAB' /etc/login.defs
USERGROUPS_ENAB yes

Zijn andere accounts lid van die groep, dan blijft de groep bestaan en verschijnt [userdel: group user2 not removed because it has other members.]. Wordt de groep gebruikt als primaire groep van een ander account, dan verschijnt eveneens [userdel: group user2 is the primary group of another user and is not removed.] en blijft de groep bestaan.

Met -f wordt de groep ook verwijderd als het de primaire groep van een ander account is.

Resterende groepen controleer je met getent group.

getent group user2

Controleer ook de ledenlijst aan het einde van de regel en verwijder de groep daarna apart met groupdel.

groupdel user2

Volgens de officiële handleiding verwijdert groupdel de primaire groep van een bestaand account niet. Gebruikt een account die groep als primaire groep, verwijder dan eerst het account en daarna de groep.

7️⃣ Verschillen tussen userdel en deluser

deluser is een commando uit het pakket adduser van de Debian-familie. De officiële handleiding stelt deluser voor als een programma dat vóór userdel en groupdel zit en functies toevoegt, zoals het verwijderen van de thuismap.

dpkg -S /usr/sbin/userdel /usr/sbin/deluser
passwd: /usr/sbin/userdel
adduser: /usr/sbin/deluser

Op de Debian 12-server zat userdel in het pakket passwd en deluser in het pakket adduser. De AlmaLinux 9.8-server had geen deluser.

ls -l /usr/sbin/deluser
ls: cannot access '/usr/sbin/deluser': No such file or directory

De standaardwaarden van deluser stel je in in /etc/deluser.conf. Op de Debian 12-server werden de drie regels opgevraagd die de omvang van het verwijderen bepalen.

grep -E '^#?(REMOVE_HOME|REMOVE_ALL_FILES|BACKUP) ' /etc/deluser.conf
#REMOVE_HOME = 0
#REMOVE_ALL_FILES = 0
#BACKUP = 0

Alle drie de regels waren uitgecommentarieerde 0. Daarom verwijdert ook deluser zonder opties alleen het account, en de thuismap en mailspool pas met --remove-home.

deluser --remove-home user1

--remove-all-files verwijdert alle bestanden die het account bezit, ook buiten de thuismap. Volgens de officiële handleiding weigert deluser het root-account te verwijderen.

🔢 FAQ & aanbevolen content

userdel --help heeft geen back-upoptie, dus comprimeer de thuismap vóór het verwijderen met -r, zoals met [tar -czf /root/user1-home.tar.gz -C /home user1]. Volgens de officiële handleiding maakt deluser van de Debian-familie met --backup vóór het verwijderen een tar-archief met de accountnaam.

De officiële handleiding legt uit hoe je met USERDEL_CMD een script instelt dat bij het verwijderen van het account de cron- en at-taken ervan wist, en in /etc/login.defs van beide servers was die regel uitgecommentarieerd. Op een server waar dat niet is ingesteld, verwijder je vóór het verwijderen eerst de cron-taken van het account met [crontab -r -u accountnaam].

Om alleen het inloggen te blokkeren zonder het account te verwijderen, vergrendel je het wachtwoord of het account. [passwd -l accountnaam] vergrendelt alleen het wachtwoord, dus inloggen met andere authenticatie zoals SSH-sleutels blijft mogelijk; om het hele account te blokkeren, gebruik je [chage -E 0 accountnaam].

ℹ️ Affiliatemelding
De content van deze site bevat affiliatelinks. Koopt een bezoeker via een van deze links een product of dienst, dan ontvangt deze site een commissie van de verkoper. Het bedrag dat de koper betaalt (bij acties gaat het omlaag ↓) wordt daardoor niet hoger. De vermelde prijzen, kortingen en voorraad gelden op het moment van schrijven en kunnen afwijken; controleer ze daarom vóór je aankoop bij de verkoper. Producten worden gekozen en beoordeeld volgens onze eigen criteria, en commissies hebben geen invloed op de volgorde of de inhoud van de beoordelingen.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Laat zien dat je geen machine bent: 0   +   10   =