Linux free komutu: bellek kullanımını kontrol etme ve used ile available değerlerini okuma

Test ortamıDebian ailesiDebian 12normal hesap

Linux free komutu, çekirdeğin topladığı bellek bilgisini okuyarak bellek ve swap için toplam, kullanılan ve boş miktarı yazdıran bir komuttur. Debian 12 test sunucusunda free çalıştırıldığında used 706Mi değerinin total eksi available olduğu görüldü; aynı sayılar AlmaLinux 9 free formülüne konunca used 449Mi'ye düştü ve her sürümün used değerini farklı saydığı doğrulandı.

Aşağıdaki çıktı Debian 12 test sunucusunda normal bir hesapla alındı; simülatördeki hesap adı örnek bir değerdir.

1️⃣ Linux free komutunun kullanımı ve çıktısını okuma

free seçeneksiz çalıştırılırsa belleği (Mem) ve swap alanını (Swap) KiB biriminde yazdırır. Sayılar uzun olduğu için -h eklenince daha kolay okunan Mi ve Gi birimlerine kısalır.

free
               total        used        free      shared  buff/cache   available
Mem:          977836      723444       73136       20472      444452      254392
Swap:        2457596      645664     1811932
free -h
               total        used        free      shared  buff/cache   available
Mem:           954Mi       706Mi        71Mi        19Mi       434Mi       248Mi
Swap:          2.3Gi       630Mi       1.7Gi

-h çıktısındaki Mem satırında toplam 954Mi'nin 706Mi'si kullanımdaydı ve yeni programlara ayrılabilecek bellek (available) 248Mi idi. Her sütunun anlamı aşağıdaki tablodadır.

AlanAnlamı (parantez içinde /proc/meminfo alanı)
totalToplam bellek (MemTotal, SwapTotal)
usedKullanımda olan ya da kullanılamayan bellek. Formül procps sürümüne göre değişir
freeHiçbir şey için kullanılmayan bellek (MemFree, SwapFree)
sharedÇoğunlukla tmpfs'in kullandığı bellek (Shmem)
buff/cacheÇekirdek arabellekleri ile sayfa önbelleğinin toplamı (Buffers + Cached + SReclaimable)
availableSwap kullanmadan yeni program başlatmak için kullanılabilecek bellek tahmini (MemAvailable)

2️⃣ free komutunda used ve available hesabı

free sütununda yalnızca 71Mi görünce belleğin yetmediğini düşünmek kolaydır; ancak çekirdek artan belleği dosya önbelleği olarak kullanır ve bir program bellek istediğinde bu önbelleği geri alıp ayırır. Bu yüzden daha ne kadar kullanılabileceğine available sütunundan bakılır. Bu sunucuda free 71Mi iken available 248Mi idi.

used değerini hesaplayan formül procps sürümüne göre değişir. Debian 12'deki procps-ng 4.0 used değerini [total - available], AlmaLinux 9'daki procps-ng 3.3 ise [total - free - buffers - cache] olarak hesaplar.

-w ile buffers ve cache ayrı sütunlara bölünüp KiB biriminde yazdırıldı.

free -w
               total        used        free      shared     buffers       cache   available
Mem:          977836      723444       73136       20472       10648      433804      254392
Swap:        2457596      645664     1811932

used 723444, total 977836'dan available 254392 çıkarılınca bulunan değerle aynıydı. Aynı sayılar procps 3.3 formülüne konunca 977836 - 73136 - 10648 - 433804 = 460248 çıkar ve used yaklaşık 449Mi olur.

free sayıları /proc/meminfo'dan gelir. Aynı alanlar grep ile alındıktan hemen sonra free -k çalıştırıldı.

grep -E "^(MemTotal|MemFree|MemAvailable|Buffers|Cached|SwapCached|SwapTotal|SwapFree|Shmem|SReclaimable):" /proc/meminfo
MemTotal:         977836 kB
MemFree:           72644 kB
MemAvailable:     256240 kB
Buffers:           10752 kB
Cached:           389264 kB
SwapCached:       134232 kB
SwapTotal:       2457596 kB
SwapFree:        1811932 kB
Shmem:             20476 kB
SReclaimable:      46784 kB
free -k
               total        used        free      shared  buff/cache   available
Mem:          977836      721596       72644       20476      446800      256240
Swap:        2457596      645664     1811932

free -k çıktısındaki free 72644 ve available 256240, /proc/meminfo'daki MemFree ve MemAvailable ile aynıydı. Bellek uyarısı used üzerine kurulursa procps sürümü değişince sayı da değişir; sürümden bağımsız olarak aynı değeri izlemek için uyarı available üzerine kurulur.

3️⃣ free komutu seçenekleri ve birimleri

-m MiB, -g ise GiB biriminde yazdırır ve ondalık kısmı atar. Aynı bellek -m ile 954, -g ile 0 olarak yazdırıldı.

free -m
               total        used        free      shared  buff/cache   available
Mem:             954         706          71          19         434         248
Swap:           2399         630        1769
free -g
               total        used        free      shared  buff/cache   available
Mem:               0           0           0           0           0           0
Swap:              2           0           1

-h'deki Mi ve Gi 1024 tabanlı birimlerdir; --si eklenince 1000 tabanlı birimlere geçer. Aynı total -h ile 954Mi, --si ile 1.0G olarak çıktı.

free -h --si
               total        used        free      shared  buff/cache   available
Mem:            1.0G        740M         74M         20M        455M        260M
Swap:           2.5G        661M        1.9G

-w, buff/cache sütununu buffers ve cache olarak iki sütuna böler; -t ise bellek ile swap'ı toplayan Total satırını ekler.

free -h -w
               total        used        free      shared     buffers       cache   available
Mem:           954Mi       706Mi        71Mi        19Mi        10Mi       423Mi       248Mi
Swap:          2.3Gi       630Mi       1.7Gi
free -h -t
               total        used        free      shared  buff/cache   available
Mem:           954Mi       706Mi        71Mi        19Mi       434Mi       248Mi
Swap:          2.3Gi       630Mi       1.7Gi
Total:         3.3Gi       1.3Gi       1.8Gi

-l, Low ve High bellek satırlarını ekler. Bu sunucuda High satırının tamamı 0'dı.

free -m -l
               total        used        free      shared  buff/cache   available
Mem:             954         706          71          19         434         248
Low:             954         883          71
High:              0           0           0
Swap:           2399         630        1769

Seçenekler aşağıdaki iki sekmede toplandı.

SeçenekKopyalaAçıklama
-h, --humanKolay okunan birimlerle (Ki, Mi, Gi) yazdırır. 1024 tabanlı
-k, --kibiKiB biriminde yazdırır. Seçenek verilmediğinde varsayılan birim
-m, --mebiMiB biriminde yazdırır. Ondalık kısmı atar
-g, --gibiGiB biriminde yazdırır. Ondalık kısmı atar
--si1024 yerine 1000 tabanlı birimler
-w, --widebuff/cache'i buffers ve cache olarak iki sütuna böler
-t, --totalBellek ile swap'ı toplayan Total satırını ekler
-l, --lohiLow ve High bellek satırlarını ekler
-s, --secondsNHer N saniyede bir yeniden yazdırır
-c, --countNN kez yazdırıp çıkar
SeçenekKopyalaAçıklama
-b, --bytesBayt cinsinden yazdırır
--kiloKilobayt cinsinden yazdırır. 1000 tabanlı
--megaMegabayt cinsinden yazdırır. 1000 tabanlı
--gigaGigabayt cinsinden yazdırır. 1000 tabanlı
--teraTerabayt cinsinden yazdırır. 1000 tabanlı
--tebiTiB biriminde yazdırır
-V, --versionSürüm bilgisini yazdırır

🔲 free komutu simülatörü

Aşağıdaki simülatör free değerlerini aynı test sunucusunun bir anlık bellek değerleriyle hesaplar. Çiplerde yazıda çalıştırılan seçenekler var; -c olmadan yalnızca -s verilirse iki kez yazdırıp Ctrl+C'ye basılmış gibi durur.

free komutu simülatörüfree · user hesabı
[root@server work]#
Klavyedeki ↑↓ tuşlarıyla daha önce yazdığınız komutları geri çağırabilirsiniz.

4️⃣ Linux free komutuyla swap kontrolü ve tekrarlı çıktı

Swap satırı, diskte ayrılan swap alanının kullanımını gösterir. Bellek yetmediğinde çekirdek bellek içeriğinin bir kısmını swap'a taşır; swap diskte olduğu için okuma ve yazma bellekten yavaştır. Bu sunucu 2.3Gi swap'ın 630Mi'sini kullanıyordu.

used ve Swap değerlerinin artıp artmadığını izlemek için -s ile aralık belirleyip yeniden yazdırılır. -s 2 -c 3, 2 saniye arayla üç kez yazdırıp çıktı ve ikinci çıktıdan itibaren used 706Mi'den 704Mi'ye düştü.

free -h -s 2 -c 3
               total        used        free      shared  buff/cache   available
Mem:           954Mi       706Mi        71Mi        19Mi       434Mi       248Mi
Swap:          2.3Gi       630Mi       1.7Gi

               total        used        free      shared  buff/cache   available
Mem:           954Mi       704Mi        70Mi        19Mi       436Mi       250Mi
Swap:          2.3Gi       630Mi       1.7Gi

               total        used        free      shared  buff/cache   available
Mem:           954Mi       704Mi        70Mi        19Mi       436Mi       250Mi
Swap:          2.3Gi       630Mi       1.7Gi

-c olmadan yalnızca -s verilirse Ctrl+C'ye basılana kadar yazdırmaya devam eder. Aralık olarak 0 verilince hata mesajı çıktı ve çıkış kodu 1 oldu.

free -s 0
free: seconds argument `0' is not positive number
echo $?
1

🔢 SSS & önerilen içerikler

used, total'a bölünür. Test sunucusunun [free] çıktısında 723444 ÷ 977836 × 100 yaklaşık %⁠74.0 idi. procps sürümünden bağımsız aynı ölçütü kullanmak için (total - available) ÷ total ile hesaplanır.

AlmaLinux 9'daki procps-ng 3.3 ve Debian 12'deki procps-ng 4.0 free çıktısında bu satır yoktu. Önbellek hariç gerçek boş bellek available sütunundan kontrol edilir.

free, procps paketinin içindedir. AlmaLinux 9'da [rpm -qf /usr/bin/free] çalıştırılınca procps-ng paketi çıktı.

ℹ️ Satış ortaklığı bildirimi
Bu sitenin içeriklerinde satış ortaklığı bağlantıları bulunur. Bir ziyaretçi bu bağlantılar üzerinden ürün veya hizmet satın alırsa bu site satıcıdan komisyon alır. Bu süreçte alıcının ödediği tutar (kampanya indirimlerinde tutar düşer↓) artmaz. Yayımlanan fiyat, indirim ve stok bilgileri yazının yazıldığı zamana aittir ve gerçek durumdan farklı olabilir; bu yüzden satın almadan önce son bilgiyi satıcıdan kontrol etmenizi rica ederiz. Ürünler kendi ölçütlerimize göre seçilir ve değerlendirilir; komisyon alınıp alınmaması tanıtım sırasını veya değerlendirme içeriğini etkilemez.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İnsan olduğunuzu kanıtlayın: 7   +   9   =