userdel komutu: seçenekler, -r ile ev dizinini silme ve Linux hesap silme hataları
userdel komutu, Linux'ta kullanıcı hesabını silen komuttur. AlmaLinux 9.8 sunucusunda hesaplar doğrudan silinip Debian 12 sunucusunun ayarları da karşılaştırıldığında, seçenek verilmeden silindiğinde ev dizini ile posta kuyruğunun kaldığı, -r eklenince ise birlikte silindiği görüldü.
Aşağıdaki çıktılar AlmaLinux 9.8 sunucusundaki root hesabında ve Debian 12 sunucusundaki normal bir hesapta çalıştırılarak alındı. Hesap adları ve süreç numaraları örnek değerlerdir.
1️⃣ userdel komutunun kullanımı
Temel biçim [userdel seçenekler hesap_adı] şeklindedir. Hesap bilgisi dosyalarını değiştirdiği için root hesabıyla veya sudo ile çalıştırınız.
userdel user1Resmi kılavuza göre userdel, /etc/passwd, /etc/shadow ve /etc/group dosyalarından o hesap adının geçtiği bütün kayıtları siler. Başka grupların üye listelerindeki hesap adı da birlikte çıkarılır.
Resmi kılavuzdaki çıkış kodu tablosuna göre başarılı olunca 0, hesap yoksa 6, hesap oturum açmış durumdaysa 8 döner. Silinen hesabı id ile kontrol ediniz; AlmaLinux sunucusunda var olmayan user1 hesap adına bakıldığında aşağıdaki gibi bitti.
id user1id: 'user1': no such userAynı ada getent passwd ile bakıldığında hiçbir satır çıkmadı ve komut 2 çıkış koduyla bitti. Betikte bir hesabın silinip silinmediğini kontrol ederken bu çıkış kodunu kullanınız.
2️⃣ userdel seçenekleri
Seçenek listesini userdel --help yazdırır. AlmaLinux 9.8 sunucusundaki shadow-utils 4.9 ile Debian 12 sunucusundaki userdel aynı altı seçeneği yazdırdı.
| Seçenek | Kopyala | Açıklama |
|---|---|---|
| -r, --remove | Ev dizinini ve posta kuyruğunu da birlikte siler | |
| -f, --force | Oturum açmış hesabı da siler; sahibi farklı ev dizinini ve posta kuyruğunu da siler |
| Seçenek | Kopyala | Açıklama |
|---|---|---|
| -h, --help | Yardımı yazdırır | |
| -R, --root | Belirtilen dizine chroot yaptıktan sonra içindeki hesabı siler | |
| -P, --prefix | Belirtilen dizinin altındaki /etc dosyalarından hesabı siler, chroot yapmaz | |
| -Z, --selinux-user | Hesabın SELinux kullanıcı eşlemesini siler |
Seçenek verilmeden çalıştırılırsa yalnızca hesap bilgileri ve o hesap adındaki grup silinir. Sık kullanılan seçenekler -r ve -f'dir.
-R ve -P, başka bir dizinde bulunan bir sistemin hesap dosyalarını değiştirirken kullanılır. -Z yalnızca SELinux kullanıcı eşlemesi ayrıca belirlenmiş hesapları ilgilendirir.
🔲 userdel komutu simülatörü
Aşağıdaki simülatörde userdel ile hesabı sildikten sonra kalan ev dizinini ve posta kuyruğunu ls ile kontrol etmeyi, süreçleri kalmış bir hesabın silme hatasını da kendiniz yazarak deneyebilirsiniz.
3️⃣ userdel komutu için uygulamalı örnekler
🔲 Süreçleri sonlandırıp hesabı silme
useradd ile oluşturulup chage ile parola kullanım süresi belirlenmiş devuser hesabı silindi. Silmeden önce pgrep ile bakıldığında o hesapla başlatılmış bir sleep sürecinin çalıştığı görüldü; bu durumda -r ile silindiğinde komut süreç numarasıyla birlikte 8 çıkış koduyla durdu. id ile bakıldığında hesap da olduğu gibi duruyordu.
~]# pgrep -u devuser -l
8397 sleep
~]# userdel -r devuser
userdel: user devuser is currently used by process 8397
~]# id devuser
uid=1001(devuser) gid=1001(devuser) groups=1001(devuser),10(wheel)pkill ile o hesabın süreçleri sonlandırılıp komut yeniden çalıştırıldığında hesap, ev dizini ve posta kuyruğuyla birlikte silindi.
~]# pkill -u devuser
~]# userdel -r devuser
userdel: group devuser not removed because it has other members.
~]# ls -ld /home/devuser
ls: cannot access '/home/devuser': No such file or directory
~]# ls -l /var/spool/mail/devuser
ls: cannot access '/var/spool/mail/devuser': No such file or directory🔲 Başlarken sık yapılan hatalar
-r olmadan silinen bob hesabının ev dizini ve posta kuyruğu olduğu gibi kaldı. Sahip alanında hesap adı yerine UID 1002 göründü; grup alanındaki wheel ise bob oluşturulurken -g ile belirlenen birincil gruptur.
~]# userdel bob
~]# ls -ld /home/bob
drwx------. 2 1002 wheel 4096 Nov 14 07:40 /home/bob
~]# ls -l /var/spool/mail/bob
-rw-rw----. 1 1002 mail 0 Nov 14 07:40 /var/spool/mail/bobEv dizini olmadan oluşturulan tempuser hesabı -r ile silindiğinde ev dizininin bulunamadığını belirten bir satır çıktı, ancak çıkış kodu 0 oldu ve hesap silindi.
~]# userdel -r tempuser
userdel: tempuser home directory (/home/tempuser) not foundDaha önce silinmiş bir hesap adı yeniden girildiğinde komut, hesabın olmadığını belirten bir ifadeyle 6 çıkış koduyla bitti.
~]# userdel devuser
userdel: user 'devuser' does not exist🔲 userdel sonucunu okuma
userdel başarılı olunca hiçbir şey yazdırmadığı için bir satır çıkarsa o satırın bildirdiğini çıkış koduyla birlikte kontrol ediniz. Silmeden önce usermod -aG ile alice, devuser grubuna eklenmişti; bu yüzden devuser silinirken [userdel: group devuser not removed because it has other members.] satırı çıktı ve yalnızca grup kaldı. Kalan satır getent group ile kontrol edildikten sonra groupdel ile silindi.
~]# getent group devuser
devuser:x:1001:alice
~]# groupdel devuser-G ile eklenen wheel grubunun üye listesinden devuser çıkarıldı ve yalnızca önceden bulunan hesaplar kaldı.
~]# grep -E '^wheel:' /etc/group
wheel:x:10:linuxuseruserdel, -r seçeneği ve kalan ev dizinini kontrol etmeyi şu araçta: userdel komutu simülatörü doğrudan girerek deneyebilirsiniz.
4️⃣ userdel -r ile ev dizinini ve posta kuyruğunu silme
-r seçeneği hesapla birlikte ev dizinini, içindeki dosyaları ve posta kuyruğunu siler.
userdel -r user1Posta kuyruğunun yeri /etc/login.defs içindeki MAIL_DIR değeriyle belirlenir.
grep -E '^MAIL_DIR' /etc/login.defsMAIL_DIR /var/spool/mailAlmaLinux 9.8 sunucusunda MAIL_DIR /var/spool/mail, Debian 12 sunucusunda ise /var/mail idi. Debian 12 sunucusundaki /var/spool/mail, /var/mail dizinine bağlı bir bağlantı olduğundan iki yol aynı dizindir.
Debian 12 sunucusundaki useradd varsayılanı, posta kuyruğu dosyası oluşturmayan CREATE_MAIL_SPOOL=no idi. Posta kuyruğu dosyası olmayan bir hesap -r ile silinince [userdel: user1 mail spool (/var/mail/user1) not found] çıkar.
-r olmadan silinen hesabın ev dizini ve posta kuyruğu olduğu gibi kalır. Kalan dosyaların sahibi [ls -l] çıktısında hesap adı yerine UID numarası olarak görünür.
Resmi kılavuz, -r seçeneğinin de başka dosya sistemlerindeki dosyaları silmediğini, bunları kendiniz bulup silmeniz gerektiğini yazar. Hesap silindikten sonra sahibi olmayan dosyaları find komutunun -nouser seçeneğiyle bulunuz.
find / -xdev -nouser-xdev, find komutunun başka dosya sistemlerine inmesini engelleyen bir seçenek olduğundan birden çok disk bağlı sunucularda her bağlama noktası için ayrı çalıştırınız.
5️⃣ Linux hesap silme hataları ve -f ile zorla silme
Hesap silinirken o hesabın bir süreci çalışıyorsa userdel hesabı silmez ve aşağıdaki ifadeyle biter.
userdel: user user1 is currently used by process 23452345 örnek bir süreç numarasıdır; bu durumda userdel komutunun çıkış kodu 8'dir.
O hesabın süreçlerini pgrep ile kontrol ediniz. -u çalıştıran hesaba göre arayan seçenek, -l ise süreç adını da yazdıran seçenektir.
pgrep -u user1 -lO hesap yoksa aynı komut hatayla biter. AlmaLinux sunucusunda var olmayan no-such-user1 hesap adıyla bakıldığında [pgrep: invalid user name: no-such-user1] çıktı.
Resmi kılavuz bu durumda önce süreçleri sonlandırmayı ya da parolayı veya hesabı kilitleyip daha sonra silmeyi önerir. O hesabın süreçlerini tek seferde sonlandırmak için [pkill -u] kullanınız.
pkill -u user1-f, hesap oturum açmış olsa bile silmeyi sürdüren seçenektir. Resmi kılavuzdaki -f açıklamasında süreçleri sonlandırdığına dair bir bilgi yoktur; bunun yerine sistemi tutarsız bir durumda bırakabilecek tehlikeli bir seçenek olduğu uyarısı vardır.
userdel -f user1-f, -r ile birlikte kullanılırsa başka bir hesap aynı ev dizinini kullansa veya posta kuyruğunun sahibi farklı olsa bile siler. -f ile silinen hesabın süreçleri adla bulunamadığından [pgrep -u] komutuna hesap adı yerine UID vererek arayınız.
AlmaLinux 9.8 sunucusunda ev diziniyle birlikte yeni oluşturulan tempuser hesabında bir sleep süreci başlatılıp hesap -f ile silindi. -f olmadan çalıştırıldığındaki aynı kullanımda ifadesi çıktı, ancak çıkış kodu 0 oldu ve id ile bakıldığında hesabın silinmiş olduğu görüldü.
~]# userdel -f tempuser
userdel: user tempuser is currently used by process 21569
~]# id tempuser
id: ‘tempuser’: no such user
~]# pgrep -u 1001 -l
21569 sleep
~]# ls -ld /home/tempuser
drwx------. 2 1001 1001 4096 Nov 14 08:13 /home/tempuserKalan sleep süreci yalnızca UID 1001 ile bulunabildi; -r olmadan silindiği için ev dizini de sahip alanı UID'ye dönmüş hâlde kaldı. Ardından bob hesabı yeniden oluşturulunca aynı UID 1001 yeniden atandı ve kalan sleep süreci [pgrep -u bob] çıktısında bob'un süreci olarak birlikte göründü. Bu yüzden -f ile sildikten sonra önce aynı UID'ye sahip süreçleri temizleyiniz.
6️⃣ userdel ile grup silme ve USERGROUPS_ENAB
/etc/login.defs içindeki USERGROUPS_ENAB yes ise userdel hesap adıyla aynı adlı grubu da birlikte siler. AlmaLinux 9.8 sunucusunda da Debian 12 sunucusunda da yes idi.
grep -E '^USERGROUPS_ENAB' /etc/login.defsUSERGROUPS_ENAB yesO grupta başka hesaplar üye olarak bulunuyorsa grup kalır ve [userdel: group user2 not removed because it has other members.] çıkar. Başka bir hesabın birincil grubu olarak kullanılıyorsa da [userdel: group user2 is the primary group of another user and is not removed.] çıkar ve grup kalır.
-f eklenirse başka bir hesabın birincil grubu olsa bile o grup silinir.
Kalan grupları getent group ile kontrol ediniz.
getent group user2Satır sonundaki üye listesini de kontrol ettikten sonra grubu groupdel ile ayrıca siliniz.
groupdel user2Resmi kılavuza göre groupdel, var olan bir hesabın birincil grubunu silmez. O grubu birincil grup olarak kullanan bir hesap varsa önce hesabı, ardından grubu siliniz.
7️⃣ userdel ile deluser arasındaki farklar
deluser, Debian ailesindeki adduser paketinde bulunan bir komuttur. Resmi kılavuz deluser'ı, userdel ve groupdel önünde çalışıp ev dizinini silme gibi işlevler ekleyen bir program olarak tanıtır.
dpkg -S /usr/sbin/userdel /usr/sbin/deluserpasswd: /usr/sbin/userdel
adduser: /usr/sbin/deluserDebian 12 sunucusunda userdel passwd paketinde, deluser ise adduser paketinde bulunuyordu. AlmaLinux 9.8 sunucusunda deluser yoktu.
ls -l /usr/sbin/deluserls: cannot access '/usr/sbin/deluser': No such file or directorydeluser varsayılanları /etc/deluser.conf içinde belirlenir. Debian 12 sunucusunda silme kapsamını belirleyen üç satıra bakıldı.
grep -E '^#?(REMOVE_HOME|REMOVE_ALL_FILES|BACKUP) ' /etc/deluser.conf#REMOVE_HOME = 0
#REMOVE_ALL_FILES = 0
#BACKUP = 0Üç satırın hepsi yorum satırı yapılmış 0 idi. Bu yüzden deluser de seçeneksiz çalıştırılınca yalnızca hesabı siler; ev dizinini ve posta kuyruğunu --remove-home eklenince siler.
deluser --remove-home user1--remove-all-files, ev dizini dışındakiler dahil hesabın sahibi olduğu bütün dosyaları siler. Resmi kılavuza göre deluser root hesabını silmeyi reddeder.
🔢 SSS & önerilen içerikler
Oturum kontrolü
Linux who, w komutları & user komutu
who ve w ile şu anda sunucuda oturum açmış hesapları ve bu hesapların çalıştırdığı işleri kontrol etmeyi özetleyen yazı.
Süreç sonlandırma
Linux killall komutu: Kurulum, kullanım ve seçenekler
killall ile aynı adlı süreçleri tek seferde sonlandırmayı, kurulumu ve başlıca seçenekleri özetleyen yazı.
ℹ️ Satış ortaklığı bildirimi
Bu sitenin içeriklerinde satış ortaklığı bağlantıları bulunur. Bir ziyaretçi bu bağlantılar üzerinden ürün veya hizmet satın alırsa bu site satıcıdan komisyon alır. Bu süreçte alıcının ödediği tutar (kampanya indirimlerinde tutar düşer↓) artmaz. Yayımlanan fiyat, indirim ve stok bilgileri yazının yazıldığı zamana aittir ve gerçek durumdan farklı olabilir; bu yüzden satın almadan önce son bilgiyi satıcıdan kontrol etmenizi rica ederiz. Ürünler kendi ölçütlerimize göre seçilir ve değerlendirilir; komisyon alınıp alınmaması tanıtım sırasını veya değerlendirme içeriğini etkilemez.