uknew[You Knew]

“Uknew Says You knew!” Tam, gdzie codzienność spotyka IT.
uknew: WordPress, serwery, web i aplikacje – notatki i narzędzia IT w jednym miejscu.
“We few, we happy few, we band of brothers.“

WordPress: pojęcie i funkcje | Dlaczego WordPress?

WordPress to darmowy system zarządzania treścią (CMS) o otwartym kodzie. Powstał do publikowania blogów, ale z czasem stał się platformą dla forów internetowych i wielu rodzajów stron. Dzięki systemowi motywów i wtyczek można zbudować niemal każdą stronę – galerie multimediów, serwisy członkowskie, systemy zarządzania nauczaniem (LMS) i sklepy internetowe z WooCommerce. CMS stosuje się po to, by nawet osoby niebędące programistami mogły łatwo zbudować stronę i zarządzać treścią...

Wstępna konfiguracja serwera Ubuntu: 9 kroków na start na świeżo zainstalowanym serwerze Ubuntu

Gdy dostajesz nowy serwer, przed uruchomieniem na nim usług raz przechodzisz wstępną konfigurację serwera Ubuntu. Na serwerze Ubuntu 24.04 utworzonym w DigitalOcean połączyliśmy się jako root i po kolei ustawiliśmy wszystko, od aktualizacji pakietów przez użytkownika sudo, logowanie kluczem, zaporę, strefę czasową i automatyczne aktualizacje bezpieczeństwa aż po swap, a potem sprawdziliśmy, że ustawienia zostają po ponownym uruchomieniu. Poniższe ramki z wynikami to wyjście poleceń uruchomionych w tej kolejności…

Polecenie watch: użycie, interwał -n, wyróżnianie -d i wyjście po zmianie wyniku

Polecenie watch to polecenie Linuksa, które co 2 sekundy ponownie uruchamia podane polecenie i rysuje jego wynik na całym ekranie terminala. Podczas śledzenia przez watch plików na serwerze AlmaLinux 9, zmienianych z innego okna, opcja -d wyróżniła zmienione znaki, a opcja -g zakończyła watch po zmianie wyniku. Poniższe wyniki pochodzą z folderu roboczego na serwerze AlmaLinux 9.8, uruchomione na koncie root; na serwerze Debian 12 sprawdzono tylko wersję…

Polecenie su: różnica między su i su -, sudo su i sudo -i oraz jak przełączyć konto

Aby w Linuksie uruchamiać polecenia z innego konta bez wylogowania się z bieżącego, użyj polecenia su. Przy porównaniu, w którym su uruchomiono z konta root na serwerze AlmaLinux 9 do daemon, konta systemowego bez możliwości logowania, jeden łącznik zmienił folder roboczy i PATH, a polecenie ruszyło dopiero po wskazaniu powłoki. Poniższe wyniki pochodzą z serwera AlmaLinux 9.8 (konto root) i serwera Debian 12 (zwykłe konto)…

Polecenie zip: kompresja folderów, rozpakowywanie przez unzip i opcje kompresji

Polecenie zip łączy w Linuksie pliki i foldery w jeden skompresowany plik zip, a do rozpakowania używa się razem z nim unzip. Na serwerze AlmaLinux 9 folder strony internetowej skompresowany przez zip -r zmniejszył się z 35 825 bajtów do 4 158 bajtów, a unzip -O naprawił zniekształcone nazwy plików w pliku zip utworzonym w Windows. Poniższe wyniki pochodzą z folderu roboczego na serwerze AlmaLinux 9.8, uruchomione na koncie root, z czasem w UTC…

Polecenie nohup: użycie, nohup.out i działanie po zamknięciu terminala

Aby zadanie działało dalej po zamknięciu terminala albo zerwaniu połączenia SSH, uruchom je poleceniem nohup. nohup uruchamia polecenie tak, by ignorowało sygnał rozłączenia (SIGHUP), który przychodzi przy zamykaniu terminala. Gdy na serwerze AlmaLinux 9 uruchomiono razem sleep z nohup i sleep bez nohup, a potem zamknięto terminal, dalej działał tylko ten uruchomiony z nohup. Poniższe wyniki pochodzą z serwera AlmaLinux 9.8 (konto root) i serwera Debian 12 (zwykłe konto)…

gzip: kompresja plików w Linuksie, rozpakowywanie gzip, gunzip i zcat

gzip to polecenie Linuksa, które kompresuje jeden plik do pliku .gz; do rozpakowania dodaje się -d do tego samego polecenia albo używa gunzip. Na serwerze AlmaLinux 9 log dostępu o rozmiarze 31 878 bajtów zmniejszył się do 4424 bajtów, a po rozpakowaniu wróciły oryginalny rozmiar i czas modyfikacji. Poniższe wyniki pochodzą z folderu testowego na serwerze AlmaLinux 9.8, uruchamianego na koncie root, a czas podano w UTC…

ssh-keygen: tworzenie kluczy SSH, rejestracja klucza publicznego i ssh-copy-id

ssh-keygen to polecenie OpenSSH, które tworzy parę klucza prywatnego i publicznego do połączeń SSH, a do tego sprawdza odciski, zmienia hasło klucza i porządkuje known_hosts. Na serwerze AlmaLinux 9 utworzono klucze ed25519 i rsa, sprawdzono ich odciski, zmieniono hasło klucza i komentarz, a potem uruchomiono ssh-copy-id w trybie dry-run: na serwer trafia tylko jedna linia klucza publicznego z pliku .pub. Nazwy kont i ścieżki plików kluczy w wynikach poniżej…

Polecenie journalctl: użycie, logi według usług i porządkowanie rozmiaru dziennika

Polecenie journalctl to narzędzie do wybierania i czytania logów, które usługi i jądro zostawiają w dzienniku systemd. W Linuksie z systemd te logi zbiera w dzienniku systemd-journald. Po przeczytaniu logów według usługi, czasu i priorytetu na serwerze AlmaLinux 9 i na serwerze Debian 12 okazało się, że zwykłe konto widzi tylko własne logi, a serwer trzymający dziennik w pamięci nie pozwala wybrać poprzedniego uruchomienia. Poniższe wyniki pochodzą z obu serwerów…

Polecenie dig: zapytania DNS w Linuksie i odczyt wyniku +short i +trace

Gdy chcesz sprawdzić rekordy DNS domeny aż do nagłówka odpowiedzi serwera DNS, używasz polecenia dig. Po odpytaniu rekordów example.com według typu na serwerach z AlmaLinux 9 i Debian 12 oraz zmianie odpytywanego serwera DNS okazało się, że już same status i flags w nagłówku odpowiedzi pozwalają odróżnić nazwę, która nie istnieje, serwer DNS, który nie zdołał udzielić odpowiedzi, oraz odpowiedź udzieloną bezpośrednio przez serwer zarządzający rekordami. Poniższe wyniki pochodzą z serwera AlmaLinux 9.8 (konto root) i serwera Debian 12 (zwykłe konto)…