gzip: kompresja plików w Linuksie, rozpakowywanie gzip, gunzip i zcat

gzip to polecenie Linuksa, które kompresuje jeden plik do pliku .gz; do rozpakowania dodaje się -d do tego samego polecenia albo używa gunzip. Na serwerze AlmaLinux 9 log dostępu o rozmiarze 31 878 bajtów zmniejszył się do 4424 bajtów, a po rozpakowaniu wróciły oryginalny rozmiar i czas modyfikacji.

Poniższe wyniki pochodzą z folderu testowego na serwerze AlmaLinux 9.8, uruchamianego na koncie root, a czas podano w UTC. Logi dostępu, notatki i pliki konfiguracyjne to przykładowe pliki utworzone na potrzeby testu, a adresy IP w logach to przykładowe wartości do dokumentacji.

1️⃣ Jak używać polecenia gzip

W folderze testowym są dwa logi dostępu, dwa pliki notatek, folder config z plikami konfiguracyjnymi i pusty folder restore.

ls -l

total 88
-rw-r--r-- 1 root root 31878 Oct 28 23:50 access.log
-rw-r--r-- 1 root root 47748 Oct 27 23:59 access.log-20261027
drwxr-xr-x 2 root root    39 Oct 29 00:19 config
-rw-r--r-- 1 root root    45 Oct 28 14:30 memo.txt
-rw-r--r-- 1 root root   426 Oct 27 09:10 readme.txt
drwxr-xr-x 2 root root     6 Oct 29 00:19 restore

Po wpisaniu nazwy pliku za gzip ten plik zamienia się w skompresowany plik z .gz na końcu nazwy. Poniższe polecenie kompresuje access.log i po zakończeniu niczego nie wypisuje.

gzip access.log

Po kompresji ls -l nie pokazuje już access.log, tylko access.log.gz. Log o rozmiarze 31 878 bajtów ma teraz 4424 bajty, a czas modyfikacji pozostał taki jak w oryginalnym pliku.

ls -l access.log access.log.gz

ls: cannot access 'access.log': No such file or directory
-rw-r--r-- 1 root root 4424 Oct 28 23:50 access.log.gz

Z -v gzip pokazuje dla każdego pliku stopień zmniejszenia i nową nazwę pliku. [81.5%] w wierszu readme.txt to, o ile zmniejszył się oryginalny rozmiar, a [replaced with] oznacza, że oryginalny plik zastąpiono plikiem .gz.

gzip -v readme.txt

readme.txt:	 81.5% -- replaced with readme.txt.gz

Aby zachować oryginalny plik, dodaj -k. Po kompresji memo.txt z -k pliki memo.txt i memo.txt.gz zostają obok siebie.

gzip -k memo.txt

ls -l memo.txt memo.txt.gz

-rw-r--r-- 1 root root 45 Oct 28 14:30 memo.txt
-rw-r--r-- 1 root root 71 Oct 28 14:30 memo.txt.gz

45-bajtowy memo.txt po kompresji wręcz urósł do 71 bajtów. Według oficjalnej dokumentacji gzip kompresuje nawet wtedy, gdy wynik jest większy od oryginału, i zapisuje w skompresowanym pliku oryginalną nazwę pliku oraz czas.

Po podaniu kilku plików naraz każdy dostaje własny plik .gz. Kompresja dwóch plików konfiguracyjnych z folderu config daje dwa pliki: app.conf.gz i site.conf.gz.

gzip -v config/app.conf config/site.conf

config/app.conf:	 78.7% -- replaced with config/app.conf.gz
config/site.conf:	 87.7% -- replaced with config/site.conf.gz

ls -l config/

total 8
-rw-r--r-- 1 root root 206 Oct 20 11:00 app.conf.gz
-rw-r--r-- 1 root root  93 Oct 20 11:05 site.conf.gz

2️⃣ Rozpakowywanie gzip

Po rozpakowaniu access.log.gz z -d nic się nie wypisuje, access.log wraca, a access.log.gz znika.

gzip -d access.log.gz

ls -l access.log access.log.gz

ls: cannot access 'access.log.gz': No such file or directory
-rw-r--r-- 1 root root 31878 Oct 28 23:50 access.log

Przywrócony access.log ma 31 878 bajtów, a czas modyfikacji jest taki sam jak przed kompresją: Oct 28 23:50.

gunzip robi to samo co gzip -d. Z -k rozpakowuje, zachowując skompresowany plik, a [created] w wierszu -v oznacza, że powstał nowy plik bez usuwania pliku .gz.

gunzip -kv readme.txt.gz

readme.txt.gz:	 81.5% -- created readme.txt

ls -l readme.txt readme.txt.gz

-rw-r--r-- 1 root root 426 Oct 27 09:10 readme.txt
-rw-r--r-- 1 root root 108 Oct 27 09:10 readme.txt.gz

gzip nie ma opcji wyboru folderu docelowego, więc aby rozpakować do innego folderu, wyślij rozpakowaną zawartość przez -c na standardowe wyjście i wpisz ścieżkę nowego pliku za [>]. Poniższe polecenie rozpakowuje memo.txt.gz do pliku memo.txt w folderze restore.

gzip -dc memo.txt.gz > restore/memo.txt

ls -l restore/

total 4
-rw-r--r-- 1 root root 45 Oct 29 00:19 memo.txt

Przy rozpakowaniu z -c plik memo.txt.gz zostaje na miejscu. Nowy restore/memo.txt ma czas modyfikacji Oct 29 00:19, czyli chwilę utworzenia pliku.

3️⃣ Opcje polecenia gzip

-l wypisuje w jednym wierszu, bez rozpakowywania, rozmiar po kompresji, oryginalny rozmiar, stopień zmniejszenia i nazwę po rozpakowaniu. Po ponownej kompresji access.log z -k sprawdzenie przez -l wygląda tak.

gzip -k access.log

gzip -l access.log.gz

         compressed        uncompressed  ratio uncompressed_name
               4424               31878  86.2% access.log

Z dodatkowym -v na początku pojawiają się metoda kompresji (defla, skrót od deflate), CRC oryginalnych danych oraz data i godzina oryginalnego pliku.

gzip -lv access.log.gz

method  crc     date  time           compressed        uncompressed  ratio uncompressed_name
defla b49b41c4 Oct 28 23:50                4424               31878  86.2% access.log

-t tylko sprawdza, czy skompresowany plik nie jest uszkodzony, i kończy działanie. Z -v za każdym poprawnym plikiem pojawia się [OK].

gzip -tv access.log.gz

access.log.gz:	 OK

Liczby od -1 do -9 to poziom kompresji, a według oficjalnej dokumentacji domyślny jest -6. Ten sam access.log skompresowano trzy razy z -c i porównano rozmiary przez wc -c.

gzip -c -1 access.log | wc -c

5564

gzip -c -6 access.log | wc -c

4424

gzip -c -9 access.log | wc -c

4164

-9 był o 260 bajtów mniejszy od domyślnego, a -1 o 1140 bajtów większy od domyślnego.

Po podaniu samej nazwy folderu pojawia się [is a directory -- ignored], a folder zostaje pominięty.

gunzip config

gzip: config is a directory -- ignored

Aby przetworzyć wszystkie pliki w folderze, dodaj -r. Rozpakowanie przez gunzip -r folderu config, w którym skompresowano dwa pliki konfiguracyjne, rozpakowuje oba pliki po kolei.

gunzip -rv config

config/app.conf.gz:	 78.7% -- replaced with config/app.conf
config/site.conf.gz:	 87.7% -- replaced with config/site.conf

ls -l config/

total 8
-rw-r--r-- 1 root root 840 Oct 20 11:00 app.conf
-rw-r--r-- 1 root root 528 Oct 20 11:05 site.conf

-r kompresuje lub rozpakowuje pliki w folderze pojedynczo i nie łączy kilku plików w jeden. Folder w jeden skompresowany plik pakuje i jednocześnie kompresuje polecenie tar. Po spakowaniu folderu config przez tar -czf folder i oba pliki trafiają do jednego config.tar.gz.

tar -czf config.tar.gz config

tar -tzvf config.tar.gz

drwxr-xr-x root/root         0 2026-10-29 00:19 config/
-rw-r--r-- root/root       840 2026-10-20 11:00 config/app.conf
-rw-r--r-- root/root       528 2026-10-20 11:05 config/site.conf

📌 Główne opcje: wyniki z tego artykułu

📎 Pozostałe opcje: według oficjalnego podręcznika

🔲 Symulator polecenia gzip

W symulatorze poniżej możesz samodzielnie wpisać polecenia, aby skompresować plik przez gzip, rozpakować go i obejrzeć zawartość przez zcat i zgrep.

4️⃣ Podgląd zawartości plików gzip

Starsze logi przechowywane z datą w nazwie zajmują mniej miejsca po kompresji przez gzip. Poniższe polecenie kompresuje access.log-20261027, czyli log z poprzedniego dnia.

gzip access.log-20261027

Skompresowany log można wypisać na ekran przez zcat bez rozpakowywania. zcat to to samo polecenie co gunzip -c (według oficjalnej dokumentacji), więc plik .gz zostaje na miejscu.

zcat access.log-20261027.gz | head -3

192.0.2.50 - - [27/Oct/2026:00:00:00 +0000] GET / HTTP/1.1 200 15929
192.0.2.54 - - [27/Oct/2026:00:00:07 +0000] GET / HTTP/1.1 200 17699
192.0.2.4 - - [27/Oct/2026:00:00:14 +0000] GET / HTTP/1.1 200 13813

Wyjście zcat można przekazać potokiem do innych poleceń, a po policzeniu przez wc -l ten log ma 600 wierszy.

zcat access.log-20261027.gz | wc -l

600

Aby znaleźć konkretny tekst w skompresowanym logu, użyj zgrep. Z -c pojawia się tylko liczba wierszy zawierających [ 404 ]; aby zobaczyć same wiersze, uruchom polecenie bez -c.

zgrep -c ' 404 ' access.log-20261027.gz

37

zgrep ' 404 ' access.log-20261027.gz | head -3

192.0.2.23 - - [27/Oct/2026:00:02:06 +0000] GET /old-page-6/ HTTP/1.1 404 229
192.0.2.38 - - [27/Oct/2026:00:04:40 +0000] GET /old-page-2/ HTTP/1.1 404 217
192.0.2.22 - - [27/Oct/2026:00:07:42 +0000] GET /old-page-6/ HTTP/1.1 404 414

Gdy zcat dostaje nieskompresowany plik, wypisuje [not in gzip format] i się zatrzymuje.

zcat access.log | head -1

gzip: access.log: not in gzip format

zgrep czyta też nieskompresowane pliki bez zmian, więc można jednocześnie przeszukać bieżący log i skompresowane starsze logi. Przy dwóch lub więcej plikach przed liczbą wierszy pojawia się nazwa pliku.

zgrep -c wp-login.php access.log access.log-20261027.gz

access.log:36
access.log-20261027.gz:52

5️⃣ Błędy gzip

Ponowna kompresja pliku, który już kończy się na .gz, wypisuje [already has .gz suffix -- unchanged], a plik zostaje bez zmian.

gzip access.log.gz

gzip: access.log.gz already has .gz suffix -- unchanged

Odwrotnie, rozpakowanie przez -d pliku, który nie kończy się na .gz, wypisuje [unknown suffix -- ignored].

gzip -d memo.txt

gzip: memo.txt: unknown suffix -- ignored

Plik, który tylko nazywa się .gz, ale nie został skompresowany przez gzip, kończy się komunikatem [not in gzip format]. Ten komunikat pojawił się po skopiowaniu pliku tekstowego memo.txt pod nazwą notgzip.gz i próbie rozpakowania.

cp memo.txt notgzip.gz

gzip -d notgzip.gz

gzip: notgzip.gz: not in gzip format

Plik .gz z uciętym końcem, na przykład po przerwanym pobieraniu, kończy się komunikatem [unexpected end of file]. To wynik sprawdzenia przez -t pliku broken.gz, w którym zostawiono tylko pierwsze 2000 bajtów skompresowanego starszego logu.

head -c 2000 access.log-20261027.gz > broken.gz

gzip -t broken.gz

gzip: broken.gz: unexpected end of file

Nawet z uciętego pliku zcat wydobywa zawartość aż do miejsca przerwania. Z 600-wierszowego logu w restore/broken.log zostały 162 wiersze, a oficjalna dokumentacja także zaleca ratowanie początku uszkodzonego skompresowanego pliku przez zcat.

zcat broken.gz > restore/broken.log

wc -l restore/broken.log

gzip: broken.gz: unexpected end of file
162 restore/broken.log

Jeśli plik o tej samej nazwie co tworzony plik .gz już istnieje, gzip pyta, czy go nadpisać. Po wpisaniu n polecenie kończy się komunikatem [not overwritten] i niczego nie zmienia.

gzip memo.txt

gzip: memo.txt.gz already exists; do you wish to overwrite (y or n)? n
	not overwritten

Z -f gzip od razu nadpisuje bez pytania. Ponieważ nie dodano -k, memo.txt znika i zostaje tylko memo.txt.gz.

gzip -f memo.txt

ls -l memo.txt memo.txt.gz

ls: cannot access 'memo.txt': No such file or directory
-rw-r--r-- 1 root root 71 Oct 28 14:30 memo.txt.gz

Komunikaty błędów, które pojawiły się przy pracy z kompresją, i to, co sprawdzić dalej, wyglądają tak.

🔢 FAQ & polecane treści

🔗 Polecane treści

Logi · Administracja Logrotate w Linuksie: koncepcja i ustawienia Pojęcie i konfiguracja logrotate, który w ustalonych odstępach zamienia pliki logów na nowe i porządkuje starsze logi. Można tu dalej zobaczyć, skąd biorą się skompresowane starsze logi. Czytaj wpis →

Szukaj Polecenie grep w Linuksie Polecenie grep do szukania ciągu znaków w plikach tekstowych, takich jak logi, z przykładami łączenia go potokiem z tail i find. Dysk Polecenie du: sprawdzanie miejsca zajmowanego przez pliki Polecenie du do sprawdzania, ile miejsca na dysku zajmują pliki i katalogi. Podgląd plików Polecenia head i tail w Linuksie Polecenia head i tail do podglądu pierwszych i ostatnich wierszy pliku, często używane do sprawdzania logów dostępu serwera.

ℹ️ Informacja o linkach partnerskich
Treści tej witryny zawierają linki partnerskie. Jeśli odwiedzający kupi produkt lub usługę przez taki link, witryna otrzymuje od sprzedawcy prowizję. Kwota płacona przy tym przez kupującego ^{(podczas promocji spada↓)} nie wzrasta. Podane ceny, rabaty i dostępność odnoszą się do chwili pisania i mogą różnić się od stanu faktycznego, dlatego przed zakupem sprawdź je u sprzedawcy. Produkty wybieramy i oceniamy według własnych kryteriów, a prowizja nie wpływa ani na kolejność prezentacji, ani na treść ocen.